CCTB, VMSW of QUALIROUTES: welk bestek geldt
Door het ArchiMind-teamBijgewerkt op
Drie teksten, en één vraag die telt
België heeft niet één typebestek, het heeft er meerdere. Drie komen op de tafel van een architect terecht: het CCTB, het Bouwtechnisch Bestek Woningbouw — dat iedereen nog het VMSW-bestek noemt — en QUALIROUTES.
Ze concurreren niet met elkaar. Ze dekken andere domeinen en komen van andere overheden. De vraag is dus niet welke tekst de beste is, maar welke geldt voor het project op uw bureau, en waar u dat naleest.
Eerst de aard van de werken, dan het gewest
De eerste sortering is niet geografisch. Ze gaat over wat u bouwt.
Een gebouw valt in Wallonië onder het CCTB en in Vlaanderen onder de Vlaamse tekst. Wegenis, riolering en kunstwerken vallen in Wallonië onder QUALIROUTES: een andere tekst, van een ander bestuur binnen de Waalse overheidsdienst, met een eigen nummering en eigen meetclausules. Let op een veelgemaakte vergissing: de omgevingsaanleg van een gebouw valt niet vanzelf onder QUALIROUTES. Het CCTB behandelt die in tome 9. Een gemengde opdracht kan beide teksten aanhalen, maar de opdeling staat in de opdrachtdocumenten en volgt niet uit de aard van de werken alleen.
Het gewest komt daarna, en verklaart vooral de taal en de uitgever.
Waar: Wallonië, Vlaanderen, Brussel
In Wallonië verwijst de gebouwsector naar het CCTB, uitgegeven door de Waalse overheidsdienst. Uitgave 01.13 verscheen op 17 maart 2026. De tekst is opgebouwd uit tomes, en daaronder secties, titels, ondertitels, hoofdstukken, artikelen en posten.
In Vlaanderen is het Bouwtechnisch Bestek Woningbouw de referentie voor gebouwen. De officiële Vlaamse pagina noemt het het modelbestek van Wonen in Vlaanderen. Het is in het Nederlands geschreven en telt tien delen, genummerd van 0 tot 9. In de praktijk heet het nog altijd het VMSW-bestek: in 2023 gingen het personeel en een deel van de taken van de Vlaamse Maatschappij voor Sociaal Wonen over naar Wonen in Vlaanderen, terwijl de VMSW met haar financiële taken bleef bestaan. De naam bleef hangen, de bevoegde overheid veranderde.
In Brussel bestaat er geen gewestelijk technisch corpus dat met het CCTB overeenkomt; het CCTB doet er dienst als gangbare technische referentie, aangevuld met de gewestelijke gids voor duurzame gebouwen voor de milieuclausules. Brusselse aanbestedende overheden publiceren wel hun eigen modelbestekken: de BGHM geeft zo het SLRB/MT2026 uit voor de open procedure. Die modellen regelen de opdracht eerder dan de techniek, en ze komen bovenop de technische referentie in plaats van ze te vervangen.
De tabel
| CCTB | Bouwtechnisch Bestek Woningbouw | QUALIROUTES | |
|---|---|---|---|
| Uitgever | Waalse overheidsdienst | Wonen in Vlaanderen | SPW Mobilité et Infrastructures |
| Domein | Gebouwen | Gebouwen | Wegenis, riolering, kunstwerken |
| Gewest | Wallonië, en gangbare referentie in Brussel | Vlaanderen | Wallonië |
| Taal | Alleen Frans | Alleen Nederlands | Frans |
| Structuur | Tomes, dan secties, titels, ondertitels, hoofdstukken, artikelen, posten | Tien delen, 0 tot 9 | Hoofdstukken met een letter |
| Uitgave | 01.13, van 17 maart 2026 | Aangewezen door de opdracht | Jaarlijks in januari; uitgave van 1 januari 2026 |
De twee gebouwteksten beschrijven hetzelfde vak zonder op elkaar afgestemd te zijn. De nummers komen niet overeen, de opdeling van de artikelen verschilt, en de meetclausules tellen niet altijd op dezelfde manier. Een kantoorbibliotheek die op de ene tekst is gebouwd, laat zich daarom niet op de andere overzetten.
Vier situaties
Renovatie van een gebouw voor een Waalse gemeente. CCTB, in de uitgave die de opdracht aanwijst. Na te gaan: dat het bijzonder bestek de uitgave werkelijk noemt, en dat de posten van de meetstaat de meetclausules van die tekst volgen.
Een woningbouwproject in Vlaanderen. Het Bouwtechnisch Bestek Woningbouw, in het Nederlands. Na te gaan: of de bouwheer effectief met die tekst werkt, wat buiten de sociale woningbouw niet vanzelf spreekt, en welke versie de opdracht aanwijst.
Een kantoorgebouw in Brussel. Het CCTB als technische basis. Na te gaan: welk modelbestek de aanbestedende overheid oplegt, de milieuclausules, die vaak naar de gewestelijke gids voor duurzame gebouwen verwijzen, en de verwachte taal.
Wegenis met riolering in Wallonië. QUALIROUTES. Na te gaan: dat een eventueel gebouwdeel van dezelfde opdracht onder het CCTB blijft, met zijn eigen nummering, en dat elk deel zijn uitgave vermeldt.
De opdrachtdocumenten beslissen
Het gewest en de aard van de werken zeggen welke tekst waarschijnlijk is. Ze zeggen niet welke tekst verplicht is.
De toepasselijke referentietekst en zijn uitgave worden door de bouwheer aangewezen in het bijzonder bestek. Daar leest u het antwoord, en nergens anders. Een verplichting kan ook voortkomen uit een subsidie, uit het contract, of uit een aanbestedende overheid die haar eigen model oplegt.
Twee reflexen voorkomen de meeste narigheid: lees welke tekst en welke uitgave de opdracht vermeldt voordat u het eerste artikel opent, en vraag het aan de aanbestedende overheid wanneer het document het niet zegt, in plaats van het af te leiden.
In ArchiMind
ArchiMind ondersteunt het CCTB, het VMSW-referentiekader en QUALIROUTES om projecten te starten. Uw eigen sjablonen maakt u op het CCTB; op de twee andere referentiekaders kan dat nog niet. Voor wegenis is de mechaniek van afwijkingen die het vak eigen is, in de maak: de QUALIROUTES-pagina zegt hoe ver elk deel staat. Kies de tekst die uw opdracht aanwijst: elk referentiekader behoudt zijn nummering, niveaus en schrijfconventies. De Vlaamse tekst behoudt bijvoorbeeld de niveaus Deel, Hoofdstuk, Sectie en Artikel.
De projectboom, de geselecteerde artikelen, de gekoppelde meetstaat en de controles vóór uitgifte blijven samen in dezelfde werkruimte. De keuze van een referentiekader vervangt niet de controle van de toepasselijke versie en het nalezen van de projectspecifieke bepalingen.
Wat u moet onthouden
Het domein beslist vóór het gewest. Gebouwen en wegenis delen noch dezelfde tekst noch dezelfde nummering. Het CCTB is Franstalig, de Vlaamse tekst Nederlandstalig, en geen van beide is de vertaling van de andere. En welke logica u ook volgt: het bijzonder bestek wijst de referentietekst en zijn uitgave aan.
Verder lezen: het CCTB in detail, het VMSW-bestek, QUALIROUTES, en de definities van CCTB, bestek, de VMSW-referentie en QUALIROUTES.
Bronnen en referenties
Veelgestelde vragen
Bestaat het CCTB in het Nederlands?
Nee. Het CCTB verschijnt alleen in het Frans; er is geen officiële Nederlandse of Engelse uitgave. Wie een referentietekst in het Nederlands wil, werkt met het Bouwtechnisch Bestek Woningbouw. Dat is een ander document, in het Nederlands geschreven en door een andere overheid uitgegeven.
Is het Vlaamse bestek een vertaling van het CCTB?
Nee. Het zijn twee losse documenten van twee verschillende overheden, met eigen inhoud, eigen nummering en een eigen ritme van actualisatie. Een artikel uit het CCTB heeft geen rechtstreekse tegenhanger in de Vlaamse tekst: nummers vertalen werkt niet. Wie van de ene naar de andere tekst overstapt, herbekijkt elk artikel afzonderlijk.
Geldt QUALIROUTES voor wegenwerken in heel België?
Nee. QUALIROUTES is het Waalse typebestek voor wegenis, riolering en kunstwerken, uitgegeven door de Waalse overheidsdienst, en het geldt voor Waalse opdrachten. Voor wegenwerken elders wijzen de opdrachtdocumenten en de aanbestedende overheid de toepasselijke tekst aan. Ga dus niet van QUALIROUTES uit buiten Wallonië, ook niet wanneer de werken identiek lijken.
Welk bestek gebruikt u voor een gebouw in Brussel?
Het CCTB is er de gangbare referentie voor gebouwen, vaak aangevuld met de gewestelijke gids voor duurzame gebouwen voor de milieuclausules. Zoals overal beslist het bijzonder bestek: lees welke tekst en welke uitgave het aanwijst voordat u begint te schrijven.
Mag u twee referentieteksten in één bestek combineren?
Bij gemengde opdrachten gebeurt dat, een gebouw en een weg bijvoorbeeld, maar elk deel verwijst dan naar zijn eigen tekst en zijn eigen uitgave. Twee nummeringen in één perceel mengen maakt het document onleesbaar bij uitvoering en levert discussie op bij de meetstaat.
Hoe weet u welke uitgave u moet vermelden?
De toepasselijke uitgave is die welke de opdracht aanwijst, en zij blijft gelden tot de oplevering, ook als de uitgever ondertussen een nieuwe publiceert. Staat zij niet in de documenten, vraag het dan aan de aanbestedende overheid vóór u schrijft, niet na de offertes.