Korte definities van de termen uit een CCTB-bestek, een meetstaat en een BIM-model — de woorden die ArchiMind gebruikt zoals de normen ze bedoelen.
Het Cahier des charges type – Bâtiment: het referentiebestek voor bouwwerken, uitgegeven door de Service public de Wallonie. Het ordent de werken in loten, hoofdstukken, secties en artikelen, elk met een vast nummer, en verschijnt in gedateerde edities. Architecten leiden er het projectbestek uit af in plaats van elke bepaling van nul te schrijven.
Het contractdocument dat de uit te voeren werken beschrijft: administratieve en technische bepalingen, artikel per artikel, met de te prijzen hoeveelheden. In België volgt het technische deel meestal een referentietekst — het CCTB in Wallonië, het typebestek van de VMSW voor sociale woningbouw in Vlaanderen.
De projectversie van het bestek: de referentietekst beperkt tot de artikelen die het project nodig heeft, de keuzes waar die tekst opties openlaat, de eigen toevoegingen van het project en zijn hoeveelheden. Het is het document dat inschrijvers prijzen.
Het hoogste niveau van de CCTB-structuur, genummerd T0 tot T9 per vakgebied of fase — T1 grondwerken en funderingen, T2 bovenbouw, T3 daken, enzovoort. Elk hoofdstuk, elke sectie en elk artikel van het bestek valt onder één lot.
De twee niveaus tussen een lot en zijn artikelen. Een hoofdstuk groepeert een familie van werken (24 Houten bovenbouw); een sectie groepeert één type element daarbinnen (24.1 Houten structuurelementen). Hun nummers vormen het begin van elk artikelnummer eronder.
De kleinste eenheid van het bestek en de eenheid die een architect werkelijk voorschrijft: één type werk of product, met een eigen nummer (24.13.1a) en een eigen tekst. Het bestek van een project is een selectie van artikelen, aangepast waar de referentietekst keuzes openlaat.
De hiërarchische verwijzing van een artikel: hoofdstuk, sectie, subniveaus en een letter, tot zes niveaus diep (24.13.1a). Hetzelfde nummer benoemt de bepaling in het bestek, de regel in de meetstaat en de post in de offerte — dat houdt de drie documenten samenhangend.
De standaardonderdelen van een CCTB-artikel. De beschrijving zegt wat het werk omvat; de materialen leggen de producten en hun eisen vast; de uitvoering zegt hoe het werk wordt uitgevoerd; de meting zegt hoe het werk wordt gemeten en betaald. Een project kan elk onderdeel aanpassen of een eigen onderdeel toevoegen.
De gedetailleerde lijst van de te prijzen werken: één regel per artikel, met een hoeveelheid, een eenheid en een meetwijze. In België maakt hij deel uit van de aanbestedingsdocumenten en moet hij overeenstemmen met de meetbepalingen van het bestek dat hij begeleidt.
Eén regel van de meetstaat: een artikelnummer, een beschrijving, een hoeveelheid, een eenheid en de meetwijze die zegt hoe de hoeveelheid wordt geprijsd. Meerdere posten kunnen naar hetzelfde artikel verwijzen wanneer het werk in verschillende vormen of op verschillende plaatsen voorkomt.
De codes die zeggen hoe een post wordt betaald. QF, forfaitaire hoeveelheid: de opgegeven hoeveelheid is contractueel en wordt als dusdanig betaald. QP, vermoedelijke hoeveelheid: een raming, afgerekend op de werkelijk gemeten hoeveelheid. PG, globale prijs: één prijs voor de hele post, zonder hoeveelheid. SAJ, te verantwoorden som: een voorlopig bedrag, afgerekend op facturen. PM, pro memorie: een post zonder prijs omdat hij in een andere post wordt betaald.
Wat een hoeveelheid telt: meter, vierkante meter, kubieke meter, kilogram, stuks, uren. Een forfait zonder fysieke hoeveelheid krijgt de eenheid “fft”. De eenheid is niet de meetwijze: een hoeveelheid in m² kan forfaitair (QF) of vermoedelijk (QP) zijn.
Industry Foundation Classes: het open uitwisselingsformaat voor bouwmodellen, gestandaardiseerd als ISO 16739 en beheerd door buildingSMART. Een IFC-bestand bevat de elementen van het model met hun geometrie, classificatie en eigenschappen — waardoor hoeveelheden uit het model kunnen worden gelezen in plaats van op plannen gemeten.
Building Information Modelling: ontwerpen met een datarijk 3D-model waarvan de elementen weten wat ze zijn — een muur van een bepaald type, een vloerplaat van een bepaalde dikte. Het model wordt de gedeelde bron voor tekeningen, hoeveelheden en de coördinatie tussen disciplines.
Een punt waar het referentieartikel alternatieven aanbiedt — een materiaalklasse, een afwerking, een prestatieklasse — en waar het project er één moet kiezen. Een onbesliste keuze is een leemte in het bestek: de aannemer kan ze niet prijzen, dus moet ze worden beslist voordat het document wordt uitgegeven.
De woorden “of gelijkwaardig” na een merk- of typenaam, zodat een concurrerend product dat aan dezelfde eisen voldoet kan worden aangeboden. Gebruikelijk in bestekken voor overheidsopdrachten, waar een merk op zichzelf de mededinging tot één leverancier zou beperken.
De gedateerde versie van een referentiebestek, zoals een editie van het CCTB. Nummers en tekst kunnen tussen edities veranderen: een bestek vermeldt de editie die het volgt, en een verwijzing uit een andere editie is een inconsistentie die vóór de uitgave moet worden rechtgezet.
De Vlaamse Maatschappij voor Sociaal Wonen, het Vlaamse agentschap voor sociale huisvesting, sinds 2023 onderdeel van Wonen in Vlaanderen. Haar typebestek voor sociale woningbouw, nog altijd onder de naam VMSW bekend, is de referentietekst voor die sector in Vlaanderen, zoals het CCTB dat is voor bouwwerken in Wallonië.
Het referentiebestek van de Service public de Wallonie voor wegen- en publieke-ruimtewerken: de wegenbouwtegenhanger van het CCTB, gebruikt voor wegen, riolering, verhardingen en omgevingsaanleg. Een project dat een gebouw en zijn omgeving combineert kan beide volgen.
De Europese norm voor beton — specificatie, eigenschappen, vervaardiging en conformiteit — zoals in België overgenomen, met het nationale aanvullingsdocument NBN B 15-001 dat de Belgische keuzes vastlegt. Een betonartikel verwijst ernaar om het beton te definiëren via sterkteklasse, omgevingsklassen en consistentie.
De procedure waarin aannemers het bestek en zijn meetstaat prijzen; de offerte die zij indienen is de geprijsde meetstaat. De kwaliteit van beide documenten bepaalt hoe vergelijkbaar de offertes zijn en hoeveel geschillen er op de werf volgen.